(VnMedia) - Sau vụ gian lận thi cử trấn động tại hội đồng thi trường Trung học phổ thông (THPT) Phú Xuyên A (Hà Tây cũ) vào năm 2006, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) mở cuộc vận động "hai không". Nhưng cũng ngay trong năm đầu tiên thực hiện hai không đã phát hiện một giáo viên ở Bắc Ninh trực tiếp giải đề cho thí sinh; tiếp đến là việc 11 tỉnh Đồng bằng Sông Cửu Long bắt tay nới thang điểm trong công tác chấm thi và đỉnh điểm là vụ gian lận thi cử tại hội đồng thi trường THPT Đồi Ngô (Bắc Giang) trong kỳ thi tốt nghiệp vừa qua.

Trong lúc toàn xã hội đang hào hứng với công cuộc chấn hưng giáo dục như các đề án mà Bộ GD&ĐT đưa ra, thì những vụ gian lận trong thi cử bị phanh phui đã gây nên bức xúc trong dư luận. Hình ảnh về một nền giáo dục "sạch" đang khiến chính những người trong ngành giáo dục, học sinh, phụ huynh và công luận nghi ngờ.

Những gian lận mở màn cho cuộc vận động hai không
 
Năm 2006, lần đầu tiên dư luận tiếp cận với "khái niệm" gian lận thi cử khi giám thị Đỗ Việt Khoa phanh phui hàng loạt sai phạm tại hội đồng thi Phú Xuyên A (tỉnh Hà Tây cũ).

Là người trực tiếp coi thi tại hội đồng thi này, thầy Khoa cho biết, các thí sinh tại điểm thi này đã đóng tiền "chống trượt" 100 triệu đồng. Nhờ khoản tiền này, các giám thị tại điểm thi đã chấp nhận làm ngơ cho cán bộ, giáo viên của trường Phú Xuyên A ném đáp án vào phòng thi cho học sinh chép thả phanh. 

Sau khi vụ việc được phanh phui, Bộ GD&ĐT đã cử một đoàn thanh tra xuống và đưa ra kết luận đúng như những gì thầy giáo Đỗ Việt Khoa tố cáo.

Khẳng định không dung túng, nương nhẹ tiêu cực, Bộ GD&ĐT cũng yêu cầu Sở GD&ĐT Hà Tây (cũ) chấm lại bài thi tại 3 hội đồng thi có nhiều biểu hiện sai phạm là THPT Phú Xuyên A; THPT Đồng Quan; THPT Dân lập Xuân Mai.

Khi vụ việc được phanh phui, thầy giáo Đỗ Việt Khoa bị đe dọa đến tính mạng, nguyên Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Bành Tiến Long đã đề nghị UBND tỉnh có biện pháp bảo vệ cho giám thị Khoa.

Sự việc ở hội đồng thi trường THPT Phú Xuyên A (Hà Tây cũ) chưa kịp lắng xuống thì đầu tháng 9/2006, dư luận tiếp tục "choáng váng" khi bốn đoạn clip ném bài thi tốt nghiệp tại Hội đồng thi Nam Đàn 2 (tỉnh Nghệ An) được tung ra. Một nickname Edu2 đã đưa lên diễn đàn edu.net.vn các đoạn phim với các tiêu đề: "Trong phòng thi", "Ném bài", "Môn Địa" và "Môn ngoại ngữ" quay chi tiết cảnh phòng thi nhốn nháo như… ngoài chợ.

Trong clip, thí sinh thoải mái đi lại lộn xộn, cười nói, bàn tán râm ran, còn có cảnh thí sinh ngồi lên bàn, quay lưng về phía bục giảng chép bài. Thậm chí, thí sinh còn bỏ chỗ ngồi, tập trung xuống cuối lớp để tiện chép bài. Còn những người giữ kỷ cương phòng thi là các giám thị bỏ ra ngoài ngồi tán gẫu, một số khác thì tiếp tay, đưa bài từ bên ngoài vào cho học sinh chép. Ngoài hành lang, người tham gia ném lời giải bài thi đi lại tự do, ném đáp án cho hết phòng này đến phòng khác.

Ngay sau đó, đoàn thanh tra của Sở GD&ĐT Nghệ An đã có hình thức kỷ luật đối với 75 giám thị (kể cả chủ tịch Hội đồng thi) Hội đồng thi Nam Đàn 2 bao gồm 2 trường THPT bán công Thanh Chương và THPT Nghi Lộc 3.

Kết thúc vụ việc tung bài giải tại hội đồng thi trường THPT Phú Xuyên A và hội đồng thi Nam Đàn 2, Bộ GD&ĐT chính thức khởi động cuộc vận động "Hai không" - Nói không với tiêu cực trong thi cử và bệnh thành tích trong giáo dục vào năm 2007.

Đến gian lận... có tổ chức

Tiếp đến năm 2007, dư luận lại thêm một lần bức xúc khi đoàn thanh tra thi của Bộ GD&ĐT bắt quả tang ông Nguyễn Thành Bắc, Thư ký Hội đồng thi Trung tâm Giáo dục thường xuyên huyện Lương Tài (Bắc Ninh) đang in sao, giải đề Vật lý do 2 thí sinh lấy từ phòng thi ra. Khi bị phát hiện, đề và lời giải chưa kịp chuyển đến tay thí sinh, cả khu vực thi đã bị phong tỏa.

Ngay lập tức, Bộ GD&ĐT đã đình chỉ nhiệm vụ của ông Nguyễn Thành Bắc và đình chỉ thi 2 thí sinh mang đề thi ra khỏi phòng. Ông Đỗ Đức Trị, Chủ tịch Hội đồng thi này cũng bị đình chỉ nhiệm vụ do để đề lọt ra ngoài.

Đối với vụ việc này, ông Trần Bá Giao, Phó Chánh thanh tra Bộ GD&ĐT, khẳng định, đã đủ chứng cứ cho thấy hoạt động gian lận thi cử ở Hội đồng thi TTGDTX Lương Tài là có tổ chức. Mặt khác, trong tình huống này, có thể khẳng định là đề đã bị lộ mặc dù đề chưa ra khỏi khuôn viên hội đồng thi.

Và mùa thi tốt nghiệp năm 2011, Bộ GD&ĐT đã phát hiện 11 tỉnh đồng bằng Sông Cửu Long bắt tay nhau trong công tác chấm thi tốt nghiệp theo hướng có lợi cho thí sinh của mình. Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Vinh Hiển khẳng định, các địa phương trên đã sai khi có hướng dẫn chấm thi riêng đối với cả 4 môn tự luận. Tuy nhiên, vào thời điểm đó, để bảo đảm quyền lợi của các em học sinh, nhất là trong bối cảnh kỳ thi ĐH-CĐ đã gần đến, Bộ GD&ĐT quyết định sẽ không chấm lại toàn bộ bài thi trong khu vực ĐBSCL.

Và sau thời gian khá dài im ắng, trong kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2012, vụ gian lận thi cử "đình đám" tiếp tục bị phanh phui tại Hội đồng thi trường THPT Đồi Ngô (Bắc Giang).

Dư luận lại một lần nữa bất bình khi nhìn thấy các đoạn clip ghi lại cảnh thí sinh nhộn nhịp truyền nhau tờ photo để chép bài, giám thị 1 phớt lờ cho các thí sinh thoải mái trao đổi, trong khi giám thị 2 ngồi trong phòng thi tay chống cằm... ngồi tư lự....

Với 12 đoạn clip do chính hai thí sinh thi tại hội đồng thi này quay lại trong 6 buổi thi đã lưu lại chứng cứ sai phạm nghiêm trọng có thể là có tổ chức của hội đồng này.

Gian lận trong thi cử - dấu hiệu của căn bệnh thành tích trong giáo dục đã kéo dài và trở thành phổ biến trong kỳ thi  tốt nghiệp. Gian lận trong thi cử đã và đang làm mòn đi các nguyên tắc cơ bản của ngành giáo dục và gây hậu quả nghiêm trọng cho cả một thế hệ học sinh.  

(tổng hợp)