(VnMedia) - Hà Nội đang tính chuyện kiểm soát xe cá nhân, tuy nhiên, có một thực tế là nếu chọn biện pháp hạn chế ô tô hay xe máy thì một bài toán cần giải quyết là người dân sẽ dùng phương tiện gì thay thế?.

>Hạn chế xe cá nhân: Đừng nói suông nữa!

>Thu phí lưu thông "tội đồ" gây ùn tắc ở Thủ đô?

Về loại hình giao thông công cộng hiện nay có thể nói Hà Nội có 2 loại hình vận chuyển khách chủ yếu là xe buýt và taxi. Với xe buýt, có lẽ không cần phải nói ai cũng biết chất lượng của các tuyến buýt Hà Nội hiện nay như thế nào. Mặc dù, không thể phủ nhận những nỗ lực của ngành xe buýt trong gần 10 năm qua, song đến thời điểm này, hệ thống xe buýt Hà Nội hiện mới chỉ đáp ứng được 10% nhu cầu đi lại của người dân.

Theo thống kê, toàn thành phố hiện có khoảng 97 tuyến buýt, với sản lượng vận chuyển trung bình năm khoảng 420 triệu lượt khách. Tuy nhiên, đây chỉ là con số thực tế các tuyến buýt của Hà Nội vận chuyển được, còn số khách bị hệ thống được coi là phương tiện giao thông công cộng này của Thủ đô “bỏ rơi”dọc đường khá nhiều, nếu không muốn nói là không thể đáp ứng nổi nhu cầu của người dân, nhất là vào các giờ cao điểm.

Hiện nay, vào các giờ cao điểm, tình trạng khách hàng sử dụng xe buýt như một phương tiện giao thông công cộng phải xếp hàng dài hàng tiếng tại các bến buýt không còn là hiếm. Việc xe buýt bỏ bến, cảnh chen lấn mỗi khi xe buýt về bến, móc túi, cướp giật… cũng không còn là lạ với những người sử dụng phương tiện giao thông công cộng trên.

                      Cảnh thường thấy trên các tuyến buýt của Hà Nội.

Tại sao lại có điều đó phải không? Trong khi nhu cầu lớn hơn nguồn cung thì điều đó là đương nhiên. Ngay nhiệm vụ nặng nề mà Đề án Phát triển vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt mới được thành phố phê duyệt cách đây vài tháng, đến năm 2015 xe buýt cũng chỉ  đáp ứng được 15% nhu cầu đi lại của người dân và đến năm 2020 là 20%.

Trong khi hệ thống xe buýt chỉ phát triển được như vậy thì đáng tiếc là trong kế hoạch phát triển giao thông của Thủ đô 5 năm tới, hệ thống đường sắt đô thị vẫn chưa thể hoàn thành nên nếu hạn chế xe cá nhân mà chỉ trông chờ vào xe buýt sẽ rất khó khăn.

Đó là chưa kể, hiện nay nhiều tuyến đường trong thành phố hiên quá hẹp nên xe buýt không thể phủ đến một số địa bàn ngay tại các quận nội thành. Thực tế là hầu hết tuyến buýt này đang hoạt động chủ yếu ở các khu vực trung tâm, các tuyến đường lớn, còn các khu vực ngoại thành, đặc biệt là nhiều huyện vừa mở rộng của Hà Nội vẫn còn khan hiếm, thậm chí trắng xe buýt… Như vậy có thể nói trong vòng 5- 10 năm nữa, xe buýt vẫn chưa được coi là phương tiện giao thông công cộng chính có thể đáp ứng được kỳ vọng của người dân so với nhu cầu thực tế.

Riêng với hệ thống taxi, nếu xem đây là phương tiện giao thông công cộng thì phải khẳng định ngay rằng đây là một phương tiện công cộng xa xỉ bởi không phải ai cũng đủ tiền đi taxi. Trong trường hợp Hà Nội hạn chế xe cá nhân, thì trong khi xe buýt chỉ có thể phát triển “kịch kim” đến như vậy, tàu điện ngầm chưa có thì bắt buộc phải phát triển hệ thống vận chuyển này.

                          Người dân đứng chờ xe buýt vào giờ cao điểm.

Tuy nhiên, có một thực tế là hoạt động của taxi tại Thủ đô cũng đang bị “khống chế”. Cho rằng hơn 12.000 xe taxi đang là quá nhiều, Hà Nội đang xây dựng đề án siết hoạt động của phương tiện này…. Như vậy xem ra nếu hạn chế phương tiện cá nhân, người dân (ở đây chủ yếu là những người có tiền) cũng không thể xem taxi là loại hình phương tiện giao thông công cộng được.

Nhìn sang các nước quanh khu vực như Singapore chẳng hạn. Đây là một đảo quốc với diện tích khá nhỏ nhưng giao thông, đường sá lúc nào cũng quang đãng, sạch sẽ, không hề có chuyện ùn tắc giao thông. Vì sao vậy, vì Singapore kiểm soát rất tốt việc sử dụng xe cá nhân.

Tại đất nước đảo quốc này, người dân muốn sử dụng xe cá nhân (chủ yếu là ô tô) đều phải đấu giá quyền đăng ký rất cao, gấp 2-3 lần giá trị của xe. Bên cạnh đó còn bị kiểm soát bãi đỗ với mức phí rất cao cho nên dù nhiều gia đình có điều kiện kinh tế khá giả cũng không dám sở hữu xe riêng.

Tuy nhiên, trong khi hạn chế sử dụng xe cá nhân như vậy, thì hệ thống giao thông công cộng: xe buýt, taxi và tàu điện ngầm ở đây rất phát triển. Tác giả viết bài này đã từng ở Singapore một tuần và thấy rằng việc đi lại rất dễ dàng.

Các phương tiện giao thông công cộng: các tuyến buýt sạch sẽ chạy đúng lịch trình, đúng tuyến, không hề có cảnh chen lấn. Với taxi thì càng dễ sử dụng hơn. Người Singapore không có thói quen hay nói đúng hơn ít khi phải gọi điện đến tổng đài đặt xe trước mà chỉ cần xuống đường đứng vài phút sau đã bắt được xe một cách dễ dàng.

Bên cạnh đó là hệ thống tàu điện ngầm nối các tuyến đường trọng điểm, các khu trung tâm thương mại quanh thành phố khiến cho việc đi lại của người dân hết sức thoải mái. Thành phố, đường sá dường như chẳng bao giờ có chuyện tắc đường. Điều đáng ngạc nhiên là mặc dù đang chạy trong nội đô nhưng tại nhiều tuyến đường cho phép người điều khiển ô tô chạy với tốc độ 60-80km/h.

Có thể nói mặc dù người Singapore “được phép” sử dụng rất ít xe cá nhân nhưng chưa bao giờ họ phải than phiền về phương tiện đi lại. Liệu Hà Nội có làm được điều này?.

Xuân Tùng