Hạ lãi suất, tăng giá xăng sẽ "châm ngòi" lạm phát ?

06h56"  | 17/03/2012

(VnMedia) - Lạm phát cao là nỗi ám ảnh đối với nền kinh tế sau những diễn biến của năm 2011. Quyết định cắt giảm lãi suất 1% cùng với việc giá xăng tăng 10% những ngày vừa qua đã khiến nhiều người đặt câu hỏi liệu động thái này có làm tăng áp lực lạm phát hay không ?

Nỗi sợ lạm phát sẽ kìm chế lạm phát

Mặc dù lạm phát vẫn là mối lo ngại của các nước châu Á trong năm nay, nhưng tình hình tại Việt Nam gần như đang diễn biến theo một chiều hướng khác. Sau đợt tăng nhanh năm ngoái, áp lực giá cả đang dần hạ nhiệt trong bối cảnh nhu cầu giảm dần và tăng trưởng tín dụng xuống thấp.

Dựa trên phân tích về chính sách tiền tệ tại Việt Nam của ngân hàng HSBC, việc hạ lãi suất không phải là điều ngạc nhiên. Ngân hàng Nhà nước (NHNN) thực thi chính sách tiền tệ chủ yếu thông qua hai cách: theo dõi tỷ lệ lạm phát cơ bản để xác định lãi suất cơ bản và sử dụng các biện pháp hành chính như một công cụ cơ bản nhắm đến lạm phát. Lạm phát cơ bản đã hạ nhiệt so với đỉnh điểm 15,2% vào tháng 8/2011 (chỉ số so sánh theo năm) xuống còn 12,7% vào tháng 2. Lạm phát toàn phần và  lạm phát cơ bản đều đã giảm xuống cộng với sự ổn định của đồng nội tệ chính là điều kiện thuận lợi cho NHNN cắt giảm lãi suất.

Theo báo cáo mới nhất ngày 16/3 của ngân hàng HSBC, việc giảm các mức lãi suất cơ bản vào thời điểm hiện tại là còn khá sớm trong bối cảnh giá dầu thế giới tăng cao, tuy nhiên việc cắt giảm này khó có khả năng thay đổi xu hướng giảm dần của lạm phát tại VN hiện nay.

Mặc dù đã cắt giảm lãi suất nhưng lạm phát sẽ tiếp tục được kìm hãm từ nay cho đến cuối năm vì ba lý do: nhu cầu trong nước giảm, tăng trưởng tín dụng thấp và mức giá cả phù hợp. Việc hạ lãi suất chỉ có ảnh hưởng lớn đến nền kinh tế nếu lãi suất có thể kích cầu. Hiện tượng lạm phát tăng kéo dài trong năm 2011 đã khiến người tiêu dùng trở nên cẩn trọng hơn trong chi tiêu trong năm nay.

Lạm phát tháng 2/2012 giảm xuống mức 16,4% trong tháng 2 so với cùng kỳ năm ngoái, và so với tháng 1 là 17,3%. Về sự điều chỉnh yếu tố mùa vụ, giá cả tháng 2 đã giảm trung bình 0,4% mỗi tháng so với 0,6% của tháng 1. Lạm phát giá cả thực phẩm đã tăng trung bình 21% mỗi năm so với 23% trong tháng 1. Giá cả thực phẩm tháng 2 giảm trung bình 0,2% mỗi tháng so với tháng 1 là 0,5%. Việc giá cả giảm mạnh hơn dự kiến cho thấy chính sách thắt chặt tiền tệ (Nghị quyết 11), nhu cầu tiêu dùng hạ nhiệt sau Tết cùng với những hiệu ứng lạm phát cao năm 2011 sẽ cùng nhau duy trì áp lực lạm phát năm nay ở mức thấp. Và như vậy, lạm phát sẽ được kìm lại ở mức một con số trong năm nay.

Giá xăng dầu tăng khó ảnh hưởng đến lạm phát

Việc giá xăng dầu leo thang gần đây buộc Nhà nước phải tăng trợ cấp xăng dầu hoặc đẩy chi phí cao đó cho người tiêu dùng. Bộ Tài chính đã tăng giá xăng lên 10% vào ngày 7/3 vừa qua do quỹ trợ cấp đang cạn dần. Động thái này diễn ra cùng lúc với việc cắt giảm 1% lãi suất.

Theo quan điểm của HSBC, giá dầu tăng không ảnh hưởng nhiều đến chiều hướng đi xuống của lạm phát toàn phần. Lấy ví dụ từ chi phí vận chuyển, một yếu tố chịu ảnh hưởng của giá xăng, chiếm 8,9% trong danh mục hàng hoá của chỉ số giá tiêu dùng (CPI). Như vậy, mức tăng 10% của giá xăng dầu lần này chỉ có tác động rất nhẹ đến chỉ số giá tiêu dùng toàn phần.

Bên cạnh đó, Bộ Tài chính vừa miễn giảm thuế nhập khẩu cho gas (trước đây là 5%), dầu diesel (3%), dầu lửa (3%) và xăng động cơ (4%). Điều này có nghĩa là chi phí nhập khẩu xăng dầu sẽ giảm trong thời gian tới nếu như giá cả không tăng lên nữa. Thêm vào đó, giá cả thực phẩm vốn chiếm 40% danh mục hàng hoá của chỉ số giá tiêu dùng cũng đã giảm mạnh bù lại cho việc giá dầu leo thang. Mặc dù trong một vài tháng tới việc tăng giá dầu sẽ còn tạo ra những hiệu ứng phụ nhưng nhu cầu tiêu thụ thấp cũng sẽ bù lại cho những ảnh hưởng này. Theo HSBC, nếu giá dầu không tăng quá 140 USD/thùng, việc tăng giá xăng này sẽ không có ảnh hưởng gì đến lạm phát 2012

Tuy nhiên HSBC cũng cảnh báo rằng điều này không có nghĩa Việt Nam sẽ không phải chiến đấu với lạm phát bởi lạm phát cao trong năm qua đã tạo ra nhiều bế tắc trong cơ cấu nền kinh tế vẫn cần được xử lý. Về mặt ngắn hạn, nhu cầu thấp, tăng trưởng tín dụng kém và mức khởi điểm về giá thuận lợi sẽ giúp duy trì mức giá cả ổn định hơn trong năm nay. Một khi có mức tăng 10% trợ giá xăng dầu và những lợi ích từ giảm thuế năng lượng thì người tiêu dùng sẽ thở phào nhẹ nhõm khi thấy giá cả giảm dần trong năm.

Hoàng Yến