Ông Nguyễn Văn Thanh vẫn nhớ như in cái ngày đầu tiên gặp Bác

Sáng ngày 23/8/1945, đoàn người đưa Bác xuống thuyền vượt sông Hồng đến bãi giữa sông thì dừng lại chờ liên lạc. Bãi giữa sông Hồng lúc đó cỏ lau mọc um tùm. Khi được tin an toàn, đoàn tiếp tục vượt sông cập bến Gạ. Đoàn được lực lượng trinh sát nội thành đưa về nghỉ ở nhà đồng chí Công Ngọc Kha (tức Trần Lộc). Đồng chí Kha lúc đó là cán bộ lâm thời của thôn Phú Gia, đây là cơ sở cách mạng của ta do đồng chí Nguyễn Lương Bằng tìm, chọn. Nhà đồng chí Kha cách đê sông Hồng khoảng 200m.

Tại thôn Phú Gia, tổ cận vệ nhanh chóng triển khai công tác bảo vệ khu vực xung quanh ngôi nhà gười khách đặc biệt ở. Lực lượng trinh sát nội thành được tăng cường bảo vệ vòng ngoài, phối hợp với du kích xã dưới sự chỉ đạo của Thành uỷ Hà Nội tổ chức tuần tra canh gác với lý do là bảo vệ làng xóm.

Chuyến đò từ từ cập bến Phúc Xá. Trên thuyền là một cụ già và nhiều người khác, có người thì mặc đồ lình, có người mặc bộ trang phục của dân tộc Tày. Nhìn kỹ thì đó là một cụ già có khuôn mặt quắc thước nhưng hiền từ trong bộ quần áo chàm giản dị. Đò đi đến cách bến khoảng 100m thì không chèo được nữa, vì bờ sông đã là bùn lầy đặc quánh.

Cụ già cùng những người khác trên đò đã xắn quần, lội bùn lên bờ. Nhìn cảnh cụ già vất vả lội bùn, nhiều người đã đề nghị đưa ván ra đặt trên bùn để cụ bước lên đó mà đi. Cụ già chỉ mỉm cười và ôn tồn bảo: “Mọi người lội được thì tôi cũng lội được”.

Vào đến bờ sông, cụ già cùng mọi người đi thằng vào đình Phúc Xá. Khi cụ đang rửa chân ở cầu ao thì đồng chí Hoàng Tùng, lúc đó đang giữ chức Trưởng ban an toàn khu Trung Ương đến gặp mặt. Thấy đồng chí Hoàng Tùng mặc bộ đồ khá mới, cụ già bảo: “Mới giải phóng sao chú đã ăn mặc sang trọng thế?”. Hoàng Tùng giật mình thanh minh: “Thưa cụ, đây là bộ đồ cháu mặc từ hồi còn đi học.” Nói rồi đồng chí Hoàng Tùng chỉ cho cụ già những nếp gấp bị gián gặm trên bộ đồ của mình. Cụ già mỉm cười: “Nếu thế thì được”.

Lúc đó qua thái độ của đồng chí Hoàng Tùng với cụ già, mọi người đều cho rằng đó là một nhà lãnh đạo cao cấp nhưng vẫn không ai biết cụ là ai. Tuy nhiên mọi người đều cảm động trước cử chỉ ân cần, gần gũi của cụ.

Căn nhà mà Bác đã ở khi trở về Thủ đô những ngày đầu tiên

Nói chuyện được một lúc thì người dân làng Gạ dọn cơm mời cụ già, đồng chí Hoàng Tùng cùng những đồng chí khác. Đó là một bữa ăn rất đạm bạc, chỉ có một nồi cơm gạo lốc đỏ (loại gạo từ cây lúa cạn trồng ở đất phù sa), một ít muối vừng và 1 nồi canh mướp. Bữa ăn được dọn ngay dưới gốc roi trong đình.

Những kỉ niệm khó phai

Theo lời ông Thanh, sau khi ăn xong, mọi người cùng bàn bạc, thu xếp chỗ nghỉ cho cụ già.

Việc chọn nhà để ở thực không đơn giản. Căn nhà thứ nhất không ở được vì từ đường đê có thể nhìn thẳng vào nhà, không giữ được bí mật. Căn nhà thứ hai thì chỉ cách bốt cũ của địch chừng 500m. Căn nhà thứ ba chưa bao giờ nuôi cách mạng nên không có nhiều kinh nghiệm trong việc canh gác và giữ bí mật cho cán bộ hoạt động. Cuối cùng, căn nhà của đồng chí Công Ngọc Kha, một cán bộ lâm thời của làng Gạ được chọn làm nơi ở cho người khách đặc biệt. Nhà rộng, thoáng lại có hai cổng, tiện di chuyển lúc có chuyện.