(VnMedia) - Trong các phiên chất vấn, một số đại biểu Quốc hội đã đặt nhưng câu hỏi khó cho các Bộ trưởng,Phó Thủ tướng trong đó phải kể đến những vấn đề “tuổi nghỉ hưu và cơ hội việc làm cho lớp trẻ”, hay “tỉ lệ thất nghiệp cao trong khi xã hội vẫn thiếu nguồn lao động chất lượng cao”.

Tăng tuổi nghỉ hưu có làm giảm cơ hội việc làm cho người trẻ?

Ở phiên chất vấn Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ, chiều ngày 6/6/2018, đại biểu Quốc hội Vũ Thị Lưu Mai (đoàn đại biểu Quốc hội Hà Nội) đã chất vấn Phó Thủ tướng 2 câu hỏi. Theo đó: Trải qua hơn nửa nhiệm kỳ, xin Phó Thủ tướng cho biết những nhiệm vụ nào được coi là khó hoàn thành hơn cả, thách thức nào đặt trên vai Chính phủ, giải pháp nào để Chính phủ hoàn thành nhiệm vụ?

Đặc biệt, đại biểu Vũ Thị Lưu Mai đặt thêm câu hỏi khó cho Phó Thủ tướng: Quan điểm của Phó Thủ tướng như thế nào về việc tăng tuổi nghỉ hưu, liệu có làm giảm cơ hội việc làm của người trẻ hay không trong khi tỷ lệ thất nghiệp trong giới trẻ hiện đang rất cao? 

Cho rằng “hai câu hỏi của đại biểu quá khó”, Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ cho biết, hiện Chính phủ chưa tổng kết chương trình hành động nhiệm kỳ. Nhưng với phương châm liêm chính, kiến tạo, hành động, vì người dân thì ngay đầu nhiệm kỳ Chính phủ đã đề ra 6 nhóm giải pháp hành động.

Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ

Trong đó 2 thách thức lớn, một là đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng suất chất lượng, sức cạnh tranh của nền kinh tế. Không cách nào khác là thực hiện nghiêm nghị quyết của Quốc hội. Đây là nhiệm vụ khó khăn nên thời gian tới Chính phủ nỗ lực nhiều hơn. Việc thứ hai là phát triển con người, cũng là việc rất khó.

Về tăng tuổi nghỉ hưu, Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ cho rằng, đây là vấn đề này nhạy cảm, đụng chạm đến hàng chục triệu người. 

Theo Phó Thủ tướng, giải quyết việc này phải có lộ trình chặt chẽ, không tạo sốc cho thị trường lao động. Việc tăng tuổi nghỉ hưu phải dựa vào tổng thể nhiều yếu tố như: Tạo việc làm mới cho người bước vào thị trường lao động; bảo đảm cơ cấu ngành nghề vì có ngành muốn nghỉ sớm; vấn đề già hoá dân số; bình đẳng giới; vấn đề cân đối quỹ bảo hiểm xã hội... 

Cũng theo Phó Thủ tướng, Nghị quyết Trung ương quyết định từ năm 2021 thực hiện điều chỉnh tuổi nghỉ hưu theo lộ trình thận trọng và phù hợp. Sau này khi tiến hành sửa Luật Lao động thì Quốc hội sẽ quyết định.

Giải pháp hiệu quả nào cho tình trạng thất nghiệp cao?

Liên quan tới tỉ lệ thất nghiệp cao, đại biểu Huỳnh Thành Cảnh (Bình Thuận) cũng đã đặt câu hỏi cho Bộ trưởng Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội Đào Ngọc Dung, tại phiên chất vấn ngày 5/6. Đại biểu Huỳnh Thanh Cảnh dẫn chứng nội dung nhiều cử tri phản ánh, kiến nghị đó là: số sinh viên tốt nghiệp ra trường vẫn thất nghiệp và xu hướng ngày càng tăng lên và ở mức cao. Năm 2015 ở mức 7,03%, năm 2016 là 7,34%, năm 2017 là 7,51%. Thực trạng trên cho thấy sự lãng phí lớn về nguồn lực xã hội và cũng là nỗi lo, nỗi bức xúc của nhiều gia đình và xã hội.

Với trách nhiệm đứng đầu của ngành Lao động-Thương binh và Xã hội, Bộ trưởng có những giải pháp căn cơ nhằm tạo sự chuyển biến thực chất và có hiệu quả về tình trạng trên trong thời gian tới? - đại biểu Cảnh đặt câu hỏi.

Giải đáp nội dung này, Bộ trưởng Đào Ngọc Dung cho biết đây là hệ lụy kéo dài một năm có khoảng 700.000 người tham gia vào thị trường mới, trong đó số thất nghiệp hiện nay vẫn duy trì trong khoảng 200 người. Tuy nhiên đây là việc không cần lo lắng, việc cần quan tâm chính là chất lượng.

Bộ trưởng Đào Ngọc Dung

Theo Bộ trưởng, cần thực hiện đồng bộ các giải pháp: thực hiện tốt Nghị quyết Trung ương 5 về phát triển doanh nghiệp và thị trường, tạo ra việc làm mới cho thanh niên, sinh viên. Tiếp đó, cần nâng cao chất lượng phân tích, dự báo thị trường lao động làm cơ sở cung cấp nguồn nhân lực, bởi nếu không làm tốt công tác dự báo cung-cầu sẽ chỉ đào tạo được nội dung các trường cần chứ không phải thị trường lao động cần. Cần làm tốt công tác dự báo cung-cầu lao động trong khối giáo dục nghề nghiệp, thực hiện đồng bộ các giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục nghề nghiệp; xây dựng Đề án hỗ trợ thanh niên, sinh viên khởi nghiệp, khởi sự kinh doanh đồng thời, cần tuyên truyền, giáo dục, vận động thanh niên tự tìm kiếm việc làm và không coi việc vào đại học là con đường duy nhất trong lập thân, lập nghiệp.

"Khuyến khích xã hội học tập, học cao, học rộng nhưng cũng cần vận động thanh niên tự lựa chọn việc làm phù hợp với năng lực, sở trường, khả năng của chính mình - Bộ trưởng nhấn mạnh.

Cùng nội dung này, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam cho rằng: Về cơ cấu lao động, trong báo cáo của Bộ trưởng Bộ Lao động- Thương binh và Xã hội đã nêu nhiều số liệu đầy đủ về mức độ đào tạo, tỷ lệ lao động được đào tạo có bằng cấp, số liệu chưa có việc làm.

Những số liệu thống kê về lao động và trình độ đào tạo lao động của Việt Nam  chưa làm tốt. Số lượng thống kê về bằng đại học, trung cấp tương đối tốt, đây cũng là nhận xét chung của các Bộ ngành và tổ chức quốc tế.

Thống kê của Việt Nam hơi khác quốc tế, trong khi quốc tế họ không phân biệt bằng cấp, Unesco phân loại 5 tầng, tổ chức lao động thế giới phân làm 9 loại thì mình phân bằng cấp về bằng cấp.

Cơ cấu lao động theo bằng cấp ở Việt Nam nhưng cơ cấu lao động theo thị trường là hình tháp. Mô hình này trên thế giới là hình chóp, có nước mô hình củ khoai tây, nhiều nước hình quả trứng.

“Chúng ta phải làm thế nào để cải cách toàn bộ hệ thống giáo dục phổ thông, dạy nghề, đại học, trên đại học, nhưng chúng ta phải nắn mô hình thị trường lao động. Hiện nay 100 lao động chỉ có hơn 50 lao động được đào tạo, trong đó có hơn 22 người có bằng cấp, hơn 30 người chưa có bằng cấp. Ngành lao động tới đây tập trung đẩy mạnh đào tạo nghề, mô hình sẽ dần dần trở lại theo đúng xu thế như các nước”, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam nói.

Nghi ngại chất lượng đào tạo khi xã hội vẫn thiếu nguồn lao động chất lượng cao

Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ

Cũng liên quan tới vấn đề nêu trên, tại phiên chất vấn Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Phùng Xuân Nhạ, sáng ngày 6/6, đại biểu Phan Thị Mỹ Dung (Thái Bình) đặt câu hỏi: Bộ Giáo dục và Đào tạo hiện còn 200.000 sinh viên ra trường không có việc làm, trong khi Bộ Lao động, Thương Binh & Xã hội báo cáo nước ta còn một nguồn lao động chưa đạt chất lượng cao. Vậy phải chăng 200.000 sinh viên của chúng ta được đào tạo chưa đạt chất lượng cao? Sự liên kết nào giữa Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội và Bộ Giáo dục và Đào tạo trong việc giải quyết việc làm?

“Đáp gọn” vấn đề này, Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ cho biết: “Sinh viên trong các bậc học trình độ ĐH trở lên là chất lượng cao, tuy nhiên chúng tôi cũng ghi nhận có những sinh viên trong 200.000 sinh viên chưa có chất lượng đảm bảo. Sắp tới Bộ Giáo dục và Đào tạo và Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội phối hợp chặt chẽ về khâu dự báo thị trường, hạn chế số sinh viên tốt nghiệp không có việc làm”.

Đinh Bách